پنجمین نشست کمیته کتابخانه‌های تخصصی انجمن کتابداری و اطلاع‌رسانی ایران، با حضور نمایندگان کتابخانه‌های تخصصی حوزه‌های اجرایی، پژوهشی، فرهنگی و دانشگاهی، به‌صورت برخط برگزار شد. این نشست با هدف بررسی چالش‌های پیش رو و بازتعریف نقش کتابخانه‌های تخصصی در عصر تحولات فناوری برگزار گردید.

• گزارش عملکرد و شبکه‌سازی

در آغاز نشست، خانم زهره غلامحسین‌زاده، مسئول کمیته کتابخانه‌های تخصصی، ضمن ارائه گزارش عملکرد از چهار نشست گذشته، به تشریح روند فعالیت کارگروه‌ها پرداخت. وی همچنین با ارائه گزارش از نتایج نخستین دوره «کافه دانش کتابخانه‌های تخصصی» و آخرین وضعیت بانک اطلاعاتی کتابخانه‌های تخصصی کشور، بر ضرورت تداوم همکاری‌های بین‌کتابخانه‌ای و تقویت شبکه‌سازی میان نهادهای تخصصی تأکید کرد.

• ارتقای مهارت‌ها و مدیریت بحران

در بخش دیگری از نشست، گزارش فعالیت‌های کارگروه آموزش با تمرکز بر ضرورت ارتقای مهارت‌های حرفه‌ای کتابداران ارائه شد. در این راستا، بر تدوین برنامه‌های آموزشی مبتنی بر نیازسنجی و آشنایی با پایگاه‌های اطلاعاتی تأکید گردید. همچنین، تجربه‌ی ارائه خدمات اطلاع‌رسانی غیرحضوری و بهره‌گیری از ظرفیت پیام‌رسان‌های داخلی جهت استمرار خدمات در شرایط بحران، مورد بحث و بررسی قرار گرفت.

• تاب‌آوری در برابر بحران‌ها

محور اصلی این نشست، «تاب‌آوری کتابخانه‌های تخصصی در شرایط بحران» بود. اعضای حاضر با اشتراک‌گذاری تجربیات خود، راهکارهای عملیاتی در زمینه‌های زیر را مطرح کردند:

حفاظت از منابع چاپی و دیجیتال و پشتیبان‌گیری اطلاعات.

مدیریت نیروی انسانی و استمرار خدمات در شرایط اضطراری.

ایجاد دسترسی‌های آفلاین و حفاظت فیزیکی از زیرساخت‌ها.

اشتراک‌گذاری منابع میان کتابخانه‌ها برای مقابله با بحران.

بازتعریف نقش کتابخانه در عصر هوش مصنوعی

یکی از مباحث کلیدی نشست، ضرورت بازنگری در تعریف کتابخانه‌های تخصصی و شرح وظایف کتابداران متناسب با تحولات فناوری بود. شرکت‌کنندگان بر لزوم ایجاد یک بانک مشترک از منابع و فهرستگان برای تسهیل دسترسی تأکید کردند.

همچنین در بحث مربوط به هوش مصنوعی، اعضا بر این باور بودند که هوشمندسازی نباید جایگزین کتابدار شود، بلکه باید ابزاری برای ارتقای خدمات، مدیریت دانش و تسهیل دسترسی به اطلاعات باشد. تأکید شد که بهره‌گیری از دانش تخصصی کتابداران، کلید اصلی در توسعه خدمات هوشمند است.

• برنامه‌های آتی

در پایان نشست، مقرر شد در نشست‌های آتی، گزارش‌های تکمیلی شامل وضعیت بانک اطلاعاتی، نتایج نیازسنجی آموزشی، تجربیات استقرار نرم‌افزار Dspace و برنامه‌ریزی برای حضور در «کنگره نهم متخصصان علوم اطلاعات و دانش‌شناسی» بررسی شود. همچنین، تدوین تعریفی جامع از نقش کتابداران در عصر هوشمندسازی با مطالعه تجربیات بین‌المللی، در دستور کار بعدی کمیته قرار گرفت.