كارگاه آموزشی"مدیریت اطلاعات در كتابخانههای دیجیتالی
با همكاري كميته آموزش انجمن كتابداري و اطلاع رساني ايران
مدرس: سید مهدی طاهری (كارشناس ارشد كتابداری و اطلاع رسانی)
زمان: روزهای 18-25 (هشت روز) تیرماه 1387؛ هر روز ساعت 15 الی 18
مكان: قم، بلوار امین (ص)، کوی شماره 21، فرعی دوم سمت راست، پلاک 12، موسسه فرهنگی و اطلاع رسانی تبیان نور
لطفا براي ثبت نام در قم با جناب آقاي مرتضوي با اين شماره 2932597-0251 تماس بگيريد.
لطفا:
- قبل از واریز پول و برای ثبتنام، حتما با دفتر انجمن تماس گرفته و از تكمیل نبودن ظرفیت كلاس مطمئن شوید؛
- فرم ثبت نام در كارگاههای آموزشی را از وب سایت انجمن گرفته و پس از پر كردن از طریق نشانی samaneh_nouzar@yahoo.com برای خانم نوذر ارسال نمائید؛ ثبتنام در كارگاه فقط به صورت الكترونیكی امكانپذیر است.
- وجه مورد نظر را به شماره حساب 306048880 بانك تجارت، شعبه اكو به نام انجمن كتابداری و اطلاعرسانی ایران واریز و فیش آن را به شماره 88644087 فاكس كنید یا در روز تشكیل كلاس به مسئول دفتر انجمن تحویل دهند.
- برای دانشجویان ارائه كپی كارت دانشجویی و اصل آن الزامی است.
شرح كارگاه
عنوان كارگاه آموزشی: مدیریت اطلاعات در كتابخانههای دیجیتالی
مدرس: سید مهدی طاهری
رتبه، سمت و وابستگی سازمانی مدرس: کارشناس ارشد کتابداری و اطلاع رسانی
تلفن: 2932597-0251 تلفن همراه: 09124519870
پست الكترونیكی: taherismster@gmail.com
نشانی صفحه خانگی: http://taherismster.googlepages.com
مقدمه
فناوریهاى جدید دستاوردهاى بزرگى را براى استفاده در همه جنبههاى زندگى فردى و اجتماعى به ارمغان آوردهاند. در عرصه فعالیتهاى علمى، آموزشى، و پژوهشى نیز تحولات شگفتى به مدد فناوریهاى نوین رخ داده، و با قاطعیت مىتوان پیش بینى كرد كه این تحولات با سرعت و دامنه بیشترى تداوم یابد. اكنون بیشتر سازمانهایى كه فعالیتهای آموزشى و پژوهشى دارند و براى پشتیبانى این فعالیتها بخشى را با نام كتابخانه یا مركز اطلاع رسانى ایجاد كردهاند، تلاش دارند تا از فناوریهاى جدید به طور جدى استفاده كنند. ایجاد كتابخانه دیجیتالى در بسیارى از سازمانها و موسسات در همین راستا صورت مىگیرد. این امر، حرکت آگاهانه به سوی استفاده از فناوریهای نوین اطلاعاتی است. در واقع، تشكیل مجموعههاى دیجیتالى و سازماندهى اطلاعات الكترونیكى رویكرد تازهاى است كه مىتواند ارزش افزوده براى سازمان یا موسسه به ارمغان آورد. زمانى كه حجم بزرگى از اطلاعات در فضاى كوچكى ذخیره و سازماندهى شود، صرفه جویى مالى و مكانى قابل ملاحظهاى ایجاد شده و در نتیجه ارزش افزوده شده است. همچنین، با فراهم ساختن دسترسى از راه دور انواع منابع براى كاربران و پژوهشگران و نیز فراهم ساختن انواع خدمات دیجیتالى، مىتوان دریافت كه صرفه جویى بزرگى در وقت كاربران و پژوهشگران به وجود آمده و این امر خود ارزش افزوده به دنبال خواهد داشت. مزیت بزرگ دیگرى كه كتابخانههاى دیجیتالى به همراه دارند، توسعه دسترسى از وضعیت «دسترسى محلى» (در كتابخانه موسسه) به وضعیت «دسترسى جهانى» است. به بیان دیگر، منابع اطلاعاتى كتابخانههاى دیجیتالى در سطح جهانى قابل دسترساند و همه افراد قادراند به آنها دسترسى داشته باشند. این وجه دیگرى از ارزش افزوده تلقى مىشود. به این ترتیب، مىتوان امیدوار بود كه كتابخانههاى دیجیتالى كه خود از دستاوردهای فناوریهاى جدید به شمار مىآیند باعث افزایش دسترسى به اطلاعات و در نتیجه رشد تحقیقات، از جمله در عرصه فناوریهاى جدید شده و ارزش واقعى خود را بیشتر بنمایانند. در این كارگاه شركت كنندگان با مفهوم كتابخانه دیجیتالی و سیر تحول تاریخی كتابخانههای دیجیتالی آشنا خواهند شد. در ادامه پیرامون فرایند مدیریت اطلاعات در این كتابخانهها بحث میگردد. "استاندارد انتقال و کدگذاری فرادادهها (METS)" (محصول فدراسیون کتابخانههای دیجیتالی)، به عنوان بهترین ابزار مدیریت اطلاعات در کتابخانههای دیجیتالی معرفی، و روش عملی استخراج مقادیر برچسبهای بخش فرادادههای توصیفی (طرح فرادادهای توصیف شی (MODS)) و مدیریتی آن آموزش داده میشود.
هدف هدف از كارگاه آشنایی با مفهوم کتابخانه دیجیتالی و فرایند مدیریت اطلاعات در این کتابخانهها، آشنایی با استانداردهای مدیریت و سازماندهی اشیای دیجیتالی، و کسب مهارتهای عملی مرتبط است.
مباحث و بخشهای كارگاه
- سیر تحول تاریخی كتابخانهها در بستر فناوریهای نوین اطلاعاتی
- مفهوم كتابخانه دیجیتالى : مروری بر تعاریف و دیدگاهها
- تفاوت كتابخانههای دیجیتالی، كتابخانههای الكترونیكی، و كتابخانههای مجازی
- مدیریت اطلاعات در كتابخانههای دیجیتالی (مجموعه سازی، سازماندهی، اشاعه و بازیابی)
مجموعه سازی
- نیازسنجی
- شناسایی، ارزیابی، و انتخاب
- سفارش و تهیه
- آماده سازی (دیجیتالی سازی، قالب بندی، و ...)
اشاعه و بازیابی اطلاعات در كتابخانههای دیجیتالی
- طراحی محیط رابط کاربر
- جستجوی پایه، پیشرفته، و خبره
- جستجوی متحد
- جستجوی روزآمد
- پروتكل
-Z39.50
نظامهای سازماندهی دانش در كتابخانههای دیجیتالی (KOSDL or NKOS)
- فهرستهای اصطلاحات (بایگانیهای مستند، واژهنامهها، فرهنگها، و فرهنگهای جغرافیایی)
- رده بندیها و طبقه بندیها (طرحهای رده بندی، ردگانشناسیها، و طرحهای طبقه بندی)
- فهرستهای ارتباطات (سرعنوانهای موضوعی، اصطلاحنامهها، شبكههای معنایی، و هستی شناسیها)
- نمایه سازی و چكیده نویسی (Human Indexing & Machine Indexing)
- فراداده
- فرمت مارك (MARC) و استانداردهای مرتبط
- طرح فرادادهای توصیف شی (MODS)
- استاندارد انتقال و کدگذاری فرادادهها (METS)
- تولید فراداده با استفاده از ابزارهای آماده (همراه با تمرین عملی)
- استاندارد بین المللی توصیف كتابشناختی (منابع الكترونیكی) (ISBDER)
- قواعد فهرستنویسی انگلو – امریكن (فصل نهم)
- تاریخچه فهرستنویسی منابع الكترونیكی (استاندارد بین المللی توصیف كتابشناختی (ISBD)، قواعد فهرستنویسی انگلو-امریكن، تاریخچه فهرستنویسی منابع الكترونیكی در ایران)
- دستنامه قواعد فهرستنویسی منابع الكترونیكی
تمرینها
استخراج مقادیر عناصر فرادادهای MODS از وب سایت و منابع کتابخانه دیجیتالی موسسه فرهنگی و اطلاع رسانی تبیان نور؛
برخی از وب سایتها و وبلاگهای حوزه كتابداری و اطلاع رسانی؛
چند دیسك فشرده و دیسك قابل انتقال؛
و چند منبع الكترونیكی موجود بر هارد دیسك، نمایه سازی موضوعی (فهرستنویسی تحلیلی – موضوعی) اشیای در دست توصیف با استفاده از "اصطلاحنامه جامع علوم اسلامی" و "اصطلاحنامه فرهنگی اصفا".
زمانبندی: هفت روز، هر روز ساعت: 15 - 18
شرایط شركتكنندگان: آشنایی با مدیریت اطلاعاتملزومات كارگاه: رایانه به تعداد شركت كنندگان در كارگاه همراه با امكان استفاده از اینترنت، ویدئو پروجكشن، كپی برخی منابع مرتبط با كارگاه (از سوی موسسه فرهنگی و اطلاع رسانی تبیان نور تامین خواهد شد)
برای مدرس: رایانه Lap top با امكان استفاده از اینترنت (از سوی موسسه فرهنگی و اطلاع رسانی تبیان نور تامین خواهد شد)
برخی منابع مرتبط برای مطالعه
- اولسون، نانسی بی، ویراستار (1384). فهرستنویسی منابع اینترنتی: دستنامه و راهنمای عملی. ترجمه: فاطمه باجی. تهران: دبیزش.
- پناهی، سیروس (1382). "کتابخانه مجازی و تفاوتهای آن با کتابخانه های الکترونیکی و دیجیتالی“. فصلنامه کتاب. شماره 54. تابستان 1382: 99 – 106.
- تقوی، مهدی (1379). "فن آوری اطلاعات و اطلاع رسانی و تاثیر آن بر روند توسعه کتابخانه ها". سخنرانی در دانشگاه آزاد اسلامی (واحد قم)، مهر ماه 1379.
- حسن زاده، محمد. "کتابخانه های دیجیتال: ساختار، طرز کار و کتابداران و اطلاع رسانان آینده". پیام کتابخانه. 46-47. پاییز و زمستان 1384: 42-48
- حاجی زین العابدینی، محسن (1381). "بررسی فهرستنویسی منابع اینترنتی و ارائه دستنامه پیشنهادی برای كتابخانه های ایران". پایان نامه کارشناسی ارشد. همچنین وبلاگی با عنوان "فهرستنویسی منابع اینترنتی": http://internetcataloger.persianblog.ir
- سور، کی. جی (1381). استاندارد بین المللی کتاب شناسی توصیفی منابع الکترونیک. مترجم علی رشیدی. ارومیه: دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی ارومیه، موسسه فرهنگی انتشاراتی شاهد و ایثارگران.
- طاهری، مهدی (1387). "بررسی تطبیقی کیفیت نمایه سازی و رتبه بندی اشیای محتوایی حاوی عناصر فرادادهای هسته دوبلین و مارک 21 توسط موتورهای کاوش عمومی". پایان نامه کارشناسی ارشد.- فتاحی، رحمت الله ؛ طاهری، مهدی (1384). فهرستنویسی: اصول و روشها. ویرایش 4. تهران: کتابدار. (فصل دوازدهم)
- قانع، محمد رضا (1382). "چهار اصطلاح، چهار مفهوم، یا ، چهار اصطلاح یک مفهوم". اطلاع شناسی .۱. پاییز1382: 107– 124
- کوشا، کیوان (1382). "بحران معرفت شناسی در مدیریت کتابخانه های دیجیتالی". کتاب ماه (کلیات). 84. آذر 1383: 12 – 19.
- نبوی، فاطمه (1384). کتابخانه دیجیتالی: مبانی نظری، محتوا، ساختار، سازماندهی، استانداردها و هزینه ها (همراه با نگاهی به برخی کتابخانه های دیجیتالی خارجی و داخلی). با راهنمایی و همکاری رحمت الله فتاحی. مشهد: سازمان کتابخانه ها، موزه ها، و مرکز اسناد آستان قدس رضوی.
- کمیته مشترک بازنگری در قواعد فهرستنویسی انگلو – امریکن (1385). فهرستنویسى منابع الکترونیکی با استفاده از قواعد بازنگرى شده انگلو-امریكن. ترجمه و مثالهای فارسی از: مرتضی کوکبی. تهران: نشر چاپار.
- طاهری، مهدی (2007). ترجمه رسمی "عناصر، تعاریف، و توضیحگرهای طرح فرادادهای هسته دوبلین". http://dublincore.org/resources/translations - طاهری، مهدی (2007). روزآمد سازی و ترجمه رسمی "گذرگاه تطبیقی مارك 21 با طرح فرادادهای هسته دوبلین". http://dublincore.org/resources/translations
- Cleveland, Gary. “Digital Libraries: Definitions, Issues and Challenges”. 2006 [online], available: http://www.ifla.org/VI/5/op/udtop8/udtop8.htm .
- Network Development and MARC Standards Office (NDMSO) (2006). “MARC 21 XML Schema”. [online], available at: http://www.loc.gov/standards/marcxml .
- Network Development and MARC Standards Office (NDMSO). “Metadata Encoding & Ttransmission Standard (METS)” (2007b). [online], available at: http://www.loc.gov/standards/mets/ . - Network Development and MARC Standards Office (NDMSO) (2007). "Metadata Authority Description Schema (MADS)". [online], available at: http://www.loc.gov/standards/mads .
- Network Development and MARC Standards Office (NDMSO) (2006). "Metadata Object Description Schema (MODS)". [online], available at: http://www.loc.gov/standards/mods .
براي كسب اطلاعات بيشتر با مسئول كميته آموزش، محسن حاجي زين العابديني، تماس بگيريد: تلفن: 09124440321
پست الكترونيكي: zabedini@yahoo.com
دانلود اطلاعيه
دانلود فايل نمايشي
